Deney Okulu Deney Okulu

Evde yapılabilecek deneylerEvde yapılabilecek deneyler

Yanardağ Deneyi

Yanardağ Deneyi
Yapılma Süresi: 30 dk
Zorluk Seviyesi: Orta
Yaş Grubu: 7-14

Haydi evde Yanardağ oluşturalım! Bu deneyde amacımız evdeki malzemelerle sahte bir Yanardağ deneyi düzeneği kurarak volkan bilimciler araştırma konularını , gaz salınımı ve kimyasal tepkimelerle bir arada göreceğiz.

Yanardağ nedir?

Yer kabuğunun altında Dünyanın çekirdeği ile arasında kalan tabakaya manto denir. Mantonun arasında erimiş kaya ve gazlardan oluşan magma yer almaktadır. Magmaların yeryüzüne çıktığı şekil olarak koniye benzeyen, magma maddelerini dışarıya püskürttüğü yeryüzü şekillerine Yanardağ denir.

Yanardağ patlaması nasıl oluşur?

Bir yanardağı patlayabilir olup olmaması içinde sıkışan gaz miktarı ve magmanın akış hızına bağlıdır. Magma yeryüzüne yaklaştıkça içinde bulunan gazlar havayla temas eder ve gaz kabarcıklar olduğundan 1000 kat fazla büyüyerek dışarı doğru püskürmeye başlar.

Yanardağların bulunan magmanın dışarı püskürtüldüğü açıklığa krater denir. Kraterden çıkan magma da artık lav adını alır ve oldukça sıcak olan lav çevresi için oldukça tehlikelidir. (Yaklaşık 700-1250 °C)

Ülkemizde sönmüş olan Yanardağların bazılarında (Erciyes, Süphan, Nemrut, Büyük ve Küçük Ağrı gibi) hâlâ gaz çıkışı gözlemlenmektedir yani hala tehlike oluşabilir. Dünya’yı ele alırsak birçok aktif ve artık aktif olmayan Yanardağ var ve sadece dünyamızda değil Mars’ ta da aktif ve pasif Yanardağlar bulunmuş ve diğer gezegenlerde de olma ihtimalini doğurmuştur.

Evet şimdi kendi volkanımızı oluşturmaya başlayabiliriz. Peki bu deney için nelere ihtiyacın olacak?

Malzemeler

  • 1 yemek kaşığı bulaşık deterjanı
  • ½ su bardağı  su
  • ⅔ su bardağı sirke
  • 3 tatlı kaşığı karbonat
  • Boş 2 litrelik cam şişe
  • Gıda boyası

Boş cam şişemizin içine 3 tatlı kaşığı karbonat koyalım ve az bir miktar suyu karbonatın üzerine dökerek çözümü hale getirelim. Sirke in bulunduğu bardağın içine bir kaşık bulaşık deterjanı ve dilediğiniz kadar gıda boyasını ekleyelim. Volkanımızın aktif hale geçebilmesi için her şey hazır. Volkanımız aktif hale geldiğinde lav etrafa yayılacak bu yüzden deneyi bir tepsi üzerinde yapmayı tercih edebilirsiniz. Hazır olduğunuzda sirkenin bulunduğu bardağı dikkatli bir şekilde cam şişedeki karbonatın üzerine dökün. Ve bumm!!!

Tebrikler aktif bir volkan oluşturdunuz.

Peki neden?

Sirke ile karbonat arasında bir kimyasal reaksiyon gerçekleşiyor ve karbondioksit denilen bir gaz açığa çıkıyor. Karbondioksit gazlı içeceklerde de bulunan bir gaz türü ve gazlı bir içeceği sallandığınızda karbondioksit heyecanlanır ve kabararak dışarı çıkmaya çalışır. Gazlı bir içeceği açtığınızda duyduğunuz ses sıkışan karbondioksit gazının dışarı çıkışıdır. Burada olduğu gibi 2 litrelik cam şişe karbondioksit gazı için küçük bir ortamdır ve sıkışan gaz dışarı doğru püskürtüldü. Kimyasal reaksiyona uğrayan maddeler gaz çıkışına neden oldu ve sıkışan gaz bulduğu ilk açıklıkla dışarı çıktı.

Bugün kimyasal reaksiyonlarda gaz salınımı ve yanardağların nasıl aktif hale geldiğini birlikte gözlemlemiş olduk.

 

Benzer İçerikler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir